Hàng hải & hàng hóa vận chuyển
Hàng hóa vận chuyển (xuất nhập khẩu, nội địa)
Bồi thường cho chủ hàng khi hàng hóa bị mất mát, hư hỏng trên đường vận chuyển bằng đường biển, đường bộ, đường sắt, đường thủy hay đường hàng không.
Định nghĩa
Đây là bảo hiểm cho chính lô hàng trong quá trình vận chuyển, thường từ kho nơi đi đến kho nơi đến, kể cả thời gian lưu kho tạm trong hành trình. Hàng xuất nhập khẩu thường mua theo bộ điều khoản quốc tế với ba mức: điều kiện A (mọi rủi ro trừ phần loại trừ), điều kiện B và điều kiện C (chỉ những rủi ro được liệt kê, C hẹp nhất). Hàng nội địa có điều khoản riêng liệt kê các rủi ro như cháy nổ, thiên tai, phương tiện lật, đâm va.
Dành cho ai
- Doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu hàng hóa
- Doanh nghiệp vận chuyển hàng trong nước bằng xe, tàu, sà lan, đường sắt
- Công ty vận tải, giao nhận, nhà sản xuất, nhà phân phối, nhà thầu xây dựng cần chở hàng, thiết bị tới công trình
Quyền lợi thường có
- Điều kiện A: bảo hiểm mọi rủi ro gây mất mát, hư hỏng cho hàng, trừ các trường hợp bị loại trừ.
- Điều kiện B, C: chỉ bảo hiểm rủi ro được liệt kê như cháy nổ, tàu mắc cạn, chìm đắm, lật, phương tiện đường bộ lật đổ hay trật bánh, đâm va, dỡ hàng tại cảng lánh nạn, hy sinh tổn thất chung, ném hàng xuống biển; điều kiện B thêm động đất, núi lửa, sét, nước tràn vào, hàng bị nước cuốn, rơi nguyên kiện khi xếp dỡ.
- Hàng nội địa: bồi thường do cháy nổ; động đất, bão lụt, gió lốc, sóng thần, sét đánh; phương tiện đắm, lật, mắc cạn, đâm va, trật bánh; cây đổ, cầu cống, đường hầm sập; phương tiện mất tích; hy sinh tổn thất chung.
- Trả phần đóng góp tổn thất chung và chi phí cứu hộ (khi tàu gặp nạn, các chủ hàng cùng chia chi phí cứu tàu và hàng).
- Trả chi phí hợp lý phát sinh thêm để dỡ, lưu kho và gửi tiếp hàng khi hành trình phải kết thúc ở nơi khác do rủi ro được bảo hiểm.
- Trả chi phí hợp lý để ngăn ngừa, giảm nhẹ tổn thất và giữ quyền đòi người chuyên chở, bên thứ ba.
- Trả phần trách nhiệm của chủ hàng theo điều khoản tàu đâm va hai bên cùng có lỗi trong hợp đồng chuyên chở.
- Thời hạn theo kiểu kho đến kho: bắt đầu khi hàng rời kho nơi đi, kết thúc khi giao tới kho cuối cùng hoặc khi hết 60 ngày sau khi dỡ khỏi tàu biển tại cảng dỡ cuối cùng, tùy mốc nào đến trước.
Có thể có (tùy gói)
- Mua thêm rủi ro chiến tranh, đình công (có điều khoản riêng cho hàng đi đường không).
- Mua thêm các rủi ro phụ, rủi ro mở rộng với phí tính thêm.
- Điều khoản riêng cho hàng đặc thù: thực phẩm, thịt đông lạnh, than đá, dầu chở xá.
- Điều kiện riêng cho hàng đi đường hàng không (mọi rủi ro, không áp dụng cho hàng gửi qua bưu điện).
Khi nào bị từ chối
10 trường hợp
Đây là những trường hợp bảo hiểm thường không chi trả. Đọc kỹ trước khi gửi nhu cầu.
- Tổn thất do hành vi sai trái cố ý của chủ hàng (người được bảo hiểm).
- Rò chảy, hao hụt trọng lượng, giảm thể tích, hao mòn thông thường của hàng.
- Đóng gói, chuẩn bị hàng không đầy đủ hay không phù hợp (kể cả xếp hàng vào container) khi việc này do chủ hàng, người làm công của họ làm hoặc làm trước khi bảo hiểm có hiệu lực.
- Khuyết tật vốn có hoặc tính chất tự nhiên của hàng (ví dụ hàng tự hỏng do bản chất).
- Tổn thất do chậm trễ, kể cả khi chậm trễ do rủi ro được bảo hiểm gây ra (trừ chi phí tổn thất chung được bồi thường).
- Chủ tàu, người khai thác tàu mất khả năng thanh toán, khi chủ hàng đã biết hoặc lẽ ra phải biết điều đó lúc xếp hàng (ngoại lệ cho người mua hàng trung thực đã nhận chuyển nhượng hợp đồng bảo hiểm).
- Tàu, phương tiện, container không đủ khả năng đi biển hoặc không phù hợp để chở hàng mà chủ hàng biết khi xếp hàng.
- Chiến tranh, bắt giữ, mìn, bom; đình công, bạo loạn, khủng bố, hành động vì động cơ chính trị (trừ khi mua điều khoản chiến tranh, đình công riêng); vũ khí, chất phóng xạ hạt nhân.
- Điều kiện B, C còn loại trừ hàng bị cố ý phá hoại bởi bất kỳ ai; điều kiện A không loại trừ điều này.
- Thủ tục: không báo ngay khi phát hiện tổn thất, không giữ quyền khiếu nại người chuyên chở, hoặc thiếu chứng từ có thể bị giảm hay mất tiền bồi thường.
Hồ sơ bồi thường
- Giấy yêu cầu bồi thường; bản chính giấy chứng nhận hoặc đơn bảo hiểm.
- Vận đơn hoặc hợp đồng vận chuyển, giấy vận chuyển.
- Hóa đơn hàng hóa, phiếu đóng gói, bảng kê chi tiết, phiếu ghi số lượng, trọng lượng.
- Biên bản giám định tổn thất; biên bản điều tra tai nạn của chính quyền (nếu có).
- Văn bản khiếu nại, thông báo tổn thất gửi người chuyên chở hoặc bên thứ ba.
- Thông báo sự cố, tổn thất theo mẫu của nhà bảo hiểm và các tài liệu bồi thường khác.
Lưu ý thời hạn
- Báo ngay cho nhà bảo hiểm hoặc đại lý giám định khi phát hiện hàng tổn thất hoặc có dấu hiệu tổn thất để giám định kịp thời.
- Khi nhận hàng thấy tổn thất: ghi đúng tình trạng vào biên bản giao nhận, không ký nhận sạch, và gửi thông báo tổn thất cho người chuyên chở trong vòng 3 ngày để giữ quyền khiếu nại.
- Đổi điểm đến hoặc hành trình phải dừng ở nơi khác: báo ngay bằng văn bản cho nhà bảo hiểm để được tiếp tục bảo hiểm.
- Hàng nội địa: có quy tắc cam kết trả tiền trong vòng 15 ngày khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ và quyền đòi bồi thường hết hiệu lực sau một năm.
Điểm khác nhau giữa các gói
- Mức điều kiện chọn mua: A (rộng nhất), B hay C (hẹp nhất), hoặc điều khoản nội địa
- Phiên bản bộ điều khoản quốc tế áp dụng (bản cũ hay bản mới)
- Có hay không các rủi ro mua thêm: chiến tranh, đình công, hàng đông lạnh, hàng rời
- Phạm vi hàng nội địa có mở rộng sang nước láng giềng hay không
Hỏi đáp
- Nên chọn điều kiện A, B hay C?
- Điều kiện A rộng nhất: bảo hiểm mọi rủi ro trừ phần loại trừ, nên gồm cả những việc như mất cắp, đổ vỡ nếu không bị loại trừ. B và C chỉ bảo hiểm các rủi ro được liệt kê, C ít rủi ro nhất.
- Hàng bị hỏng vì đóng gói kém có được bồi thường không?
- Không, nếu việc đóng gói hoặc xếp hàng vào container do chủ hàng, người làm công của họ làm hoặc làm trước khi bảo hiểm có hiệu lực.
Thông tin tổng hợp từ quy tắc công bố của các doanh nghiệp bảo hiểm; điều khoản cụ thể theo hợp đồng.